Các cơ sở không đủ điều kiện vệ sinh, các thực hành vệ sinh kém, người dân phải uống nước nhiễm bẩn là nguyên nhân của gần 1/2 số tử vong và mắc bệnh trong số trẻ em nhỏ tuổi nhất trong nước, kể cả tỉ lệ suy dinh dưỡng cao.

Nước thải luôn là nguồn gây bệnh.

Nhận định như vậy về tác động của nước ô nhiễm với sức khoẻ, UNICEF còn cho biết: Hơn 50% dân số ở nông thôn VN vẫn chưa tiếp cận được với nước an toàn. Chỉ có 1/3 dân số nông thôn có các cơ sở đủ điều kiện vệ sinh. Ở các vùng nghèo hơn và dân tộc thiểu số, con số này thậm chí còn thấp hơn.

Trong số tiếp cận được với điều kiện vệ sinh, chỉ có 17% biết sử dụng nước một cách vệ sinh. Điều này thậm chí còn làm tăng nguy cơ của trẻ em bị mắc các bệnh lây qua đường nước.

Theo Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế), hầu hết các bệnh đều liên quan đến nguồn nước, dù là các bệnh cấp tính như đau mắt hột, bệnh về da, tiêu chảy, đường ruột và ký sinh trùng, các bệnh phụ khoa,... hoặc mạn tính như: Ung thư, nhiễm độc. Có đến 88% số trường hợp bệnh tiêu chảy là do thiếu nước sạch, vệ sinh môi trường kém.

TS Nguyễn Khắc Hải - Viện trưởng Viện Y học lao động, vệ sinh, môi trường - cho biết: Theo một nghiên cứu về sức khoẻ sinh sản phụ nữ có gia đình từ 15 - 49 tuổi, sống xung quanh Cty luyện kim màu Thái Nguyên, hàm lượng chì, asen đều cao trong nước thải, nước suối đều vượt quá tiêu chuẩn A, hàm lượng chì trong nước giếng cũng cao hơn các khu vực khác.

Và tại đó, tỉ lệ sẩy thai của họ cao gấp 1,8 lần; thai chết lưu cao gấp 4,3 lần; bệnh phụ khoa cao gấp 3,8 lần mức trung bình. Một dẫn chứng khác, xung quanh các mỏ mangan (Mn), người dân xuất hiện các triệu chứng lạ có liên quan đến nhiễm độc Mn như dáng đi bất thường, run chân tay, chữ viết không đều...

Báo cáo "Hiện trạng môi trường quốc gia năm 2005" cũng cho biết: "Khu vực nội thành của các thành phố lớn (Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Huế...) hệ thống các hồ, ao, kênh, rạch mức độ ô nhiễm đều cao hơn tiêu chuẩn cho phép 5-10 lần, các hồ trong nội thành phần lớn ở trạng thái phú dưỡng, nhiều hồ bị phú dưỡng hoá đột biến và tái nhiễm bẩn hữu cơ. Trong nước dưới đất, nhiều nơi còn thấy dấu hiệu ô nhiễm phốtphát và asen.

Ô nhiễm kim loại nặng những năm gần đây khiến các cơ quan chức năng đau đầu. Chỉ riêng kim loại với asen, theo đánh giá của UNICEF, ít nhất có 10 triệu người có nguy cơ mắc các bệnh do kim loại nặng này.

TS Trần Hữu Hoan - Viện Hoá học công nghiệp - cho biết: Hàng chục triệu người VN đang phải sử dụng nước sinh hoạt và ăn uống lấy từ tầng nước ngầm bị ô nhiễm thạch tín. Nhiễm độc mạn tính do dùng nước uống chứa nồng độ thạch tín quá từ 5 lần mức cho phép sẽ gây ra ung thư, bệnh thận, phổi, gan, tiểu đường, bạch huyết...

UNICEF khẳng định, mức độ ô nhiễm thạch tín của Hà Nam nghiêm trọng như ở Bangladesh - nơi được coi là có mức độ ô nhiễm thạch tín cao nhất thế giới.